{"id":5934,"date":"2025-11-08T15:08:01","date_gmt":"2025-11-08T15:08:01","guid":{"rendered":"https:\/\/thelivesmedia.com\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/"},"modified":"2026-01-12T02:12:29","modified_gmt":"2026-01-12T02:12:29","slug":"chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/","title":{"rendered":"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec"},"content":{"rendered":"\n<p>Sau khi Ch\u01b0\u01a1ng 2 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t, <strong>Ch\u01b0\u01a1ng 3<\/strong> t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho c\u00e2u h\u1ecfi: th\u1ef1c t\u1ea1i h\u1ee3p nh\u1ea5t \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u tr\u00fac nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/p>\n\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c tr\u00edch t\u1eeb cu\u1ed1n s\u00e1ch <strong>&#8220;V\u0168 TR\u1ee4 B\u00caN NGO\u00c0I BIG BANG&#8221;<\/strong>, ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u01b0a ch\u00fang ta v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi k\u1ef3 l\u1ea1 c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m nh\u01b0 &#8216;Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n&#8217; c\u1ee7a David Bohm v\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng g\u00e2y s\u1ed1c v\u1ec1 &#8216;v\u01b0\u1edbng v\u00edu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed&#8217;. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e2y c\u1ea7u n\u1ed1i khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong v\u00e0 minh tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a, cho th\u1ea5y ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111ang m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt.<\/p>\n\n<p>M\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ecdc to\u00e0n v\u0103n n\u1ed9i dung c\u1ee7a <strong>Ch\u01b0\u01a1ng 3<\/strong> d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y.<\/p>\n\n<p>* \u00a0* \u00a0*<\/p>\n\n<br\/><br\/>\n\n<p><em>T\u00e1c gi\u1ea3: <strong>Aiden Lee<\/strong>,\u00a0Founder of THE LIVES MEDIA<\/em><\/p>\n\n<div class=\"wp-block-uagb-separator uagb-block-135d68fa\"><div class=\"wp-block-uagb-separator__inner\" style=\"--my-background-image:\"><\/div><\/div><br>\n\n<br\/><br\/>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong><strong>Ch\u01b0\u01a1ng 3: TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec<\/strong><\/strong><\/h3>\n\n<br\/><br\/>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>1. Th\u1ebf Gi\u1edbi Bi\u1ec3u Ki\u1ebfn v\u00e0 D\u00f2ng Ch\u1ea3y N\u1ec1n T\u1ea3ng C\u1ee7a David Bohm<\/strong><strong><\/strong><\/h3>\n\n<p>H\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a ch\u00fang ta \u1edf ch\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t k\u1ebft lu\u1eadn mang t\u00ednh n\u1ec1n t\u1ea3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c nh\u1eadn t\u1eeb c\u1ea3 tri\u1ebft h\u1ecdc l\u1eabn minh tri\u1ebft tu luy\u1ec7n: \u00dd th\u1ee9c v\u00e0 V\u1eadt ch\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i hai th\u1ef1c th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi, m\u00e0 l\u00e0 hai bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a c\u00f9ng m\u1ed9t b\u1ea3n th\u1ec3 duy nh\u1ea5t. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u00f3 v\u1ebb xa l\u1ea1 v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi quan duy v\u1eadt th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c l\u00e0, ngay trong l\u00f2ng c\u1ee7a ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 &#8220;c\u1ee9ng&#8221; v\u00e0 kh\u00e1ch quan nh\u1ea5t \u2014 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc \u2014 c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ti\u00ean phong \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t k\u1ebft lu\u1eadn t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, ch\u1ec9 b\u1eb1ng m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>M\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0 David Bohm, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u00fd thuy\u1ebft l\u1ed7i l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 xu\u1ea5t s\u1eafc c\u1ee7a Albert Einstein. Bohm c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ecfa m\u00e3n v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1ch di\u1ec5n gi\u1ea3i ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1ee7a c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, v\u1ed1n \u0111\u1ea7y r\u1eaby nh\u1eefng ngh\u1ecbch l\u00fd v\u00e0 s\u1ef1 ng\u1eabu nhi\u00ean kh\u00f3 hi\u1ec3u. \u00d4ng tin r\u1eb1ng s\u1ef1 h\u1ed7n lo\u1ea1n v\u00e0 r\u1eddi r\u1ea1c m\u00e0 ch\u00fang ta th\u1ea5y \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1 h\u01a1n nhi\u1ec1u. T\u1eeb \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t trong nh\u1eefng m\u00f4 h\u00ecnh v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>Bohm cho r\u1eb1ng th\u1ef1c t\u1ea1i t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf hai c\u1ea5p \u0111\u1ed9: &#8220;Tr\u1eadt t\u1ef1 hi\u1ec7n&#8221; (Explicate Order) v\u00e0 &#8220;Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n&#8221; (Implicate Order).<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignright size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"999\" height=\"682\" src=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9404\" style=\"width:526px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg 999w, https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1-300x205.jpg 300w, https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1-768x524.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 999px) 100vw, 999px\" \/><\/figure>\n\n<p>Tr\u1eadt t\u1ef1 hi\u1ec7n ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang tr\u1ea3i nghi\u1ec7m h\u00e0ng ng\u00e0y. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a nh\u1eefng v\u1eadt th\u1ec3 ri\u00eang bi\u1ec7t, c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed r\u00f5 r\u00e0ng trong kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian. C\u00e1i b\u00e0n \u1edf \u0111\u00e2y, c\u00e1i gh\u1ebf \u1edf kia. Qu\u1ea3 t\u00e1o r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t v\u00ec l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn. M\u1ecdi th\u1ee9 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 t\u00e1ch bi\u1ec7t, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng theo quy lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 tuy\u1ebfn t\u00ednh. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 v\u1eadt l\u00fd c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n m\u00f4 t\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e1ch ho\u00e0n h\u1ea3o, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1c quan c\u1ee7a ch\u00fang ta c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n<p>Nh\u01b0ng theo Bohm, tr\u1eadt t\u1ef1 n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u1ea3o \u1ea3nh, m\u1ed9t s\u1ef1 bi\u1ec3u l\u1ed9 ra b\u00ean ngo\u00e0i. N\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i s\u00e2u h\u01a1n, to\u00e0n v\u1eb9n h\u01a1n, g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea7ng th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a s\u1ef1 to\u00e0n th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n chia (undivided wholeness), n\u01a1i m\u1ecdi th\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 nh\u1eefng &#8220;b\u1ed9 ph\u1eadn&#8221; ri\u00eang l\u1ebb n\u1eefa, m\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c &#8220;g\u00f3i gh\u00e9m&#8221; (enfolded) v\u00e0o nhau trong m\u1ed9t d\u00f2ng ch\u1ea3y li\u00ean t\u1ee5c. Trong Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 t\u00e1ch bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u00e1c h\u1ea1t, gi\u1eefa kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian, gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t v\u00e0 th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c quan s\u00e1t. M\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9t.<\/p>\n\n<p>\u0110\u1ec3 gi\u00fap ch\u00fang ta h\u00ecnh dung kh\u00e1i ni\u1ec7m tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y, Bohm \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, d\u1ef1a tr\u00ean m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1eadt trong v\u1eadt l\u00fd ch\u1ea5t l\u1ecfng. H\u00e3y h\u00ecnh dung m\u1ed9t xi lanh th\u1ee7y tinh trong su\u1ed1t ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t ch\u1ea5t l\u1ecfng r\u1ea5t \u0111\u1eb7c nh\u01b0 glycerin. B\u00ean trong xi lanh \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t xi lanh nh\u1ecf h\u01a1n c\u00f3 th\u1ec3 xoay \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta nh\u1ecf m\u1ed9t gi\u1ecdt m\u1ef1c \u0111en v\u00e0o kh\u1ed1i ch\u1ea5t l\u1ecfng. Ban \u0111\u1ea7u, gi\u1ecdt m\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 ri\u00eang bi\u1ec7t, r\u00f5 r\u00e0ng \u2014 n\u00f3 \u0111ang \u1edf trong Tr\u1eadt t\u1ef1 hi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>B\u00e2y gi\u1edd, ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u xoay th\u1eadt ch\u1eadm chi\u1ebfc xi lanh b\u00ean trong. Gi\u1ecdt m\u1ef1c s\u1ebd b\u1ecb k\u00e9o gi\u00e3n ra th\u00e0nh m\u1ed9t s\u1ee3i d\u00e0i, r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n h\u00f2a tan v\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 bi\u1ebfn m\u1ea5t ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0o trong kh\u1ed1i ch\u1ea5t l\u1ecfng. Gi\u1edd \u0111\u00e2y, tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a gi\u1ecdt m\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa; n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c &#8220;g\u00f3i gh\u00e9m&#8221;, &#8220;\u1ea9n gi\u1ea5u&#8221; \u0111i trong to\u00e0n b\u1ed9 kh\u1ed1i glycerin. N\u00f3 \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n sang Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n.<\/p>\n\n<p>Tho\u1ea1t nghe, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 v\u1ebb gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00e1nh \u1ea3o thu\u1eadt h\u01a1n l\u00e0 v\u1eadt l\u00fd. L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u1ed9t th\u1ee9 \u0111\u00e3 h\u00f2a tan l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1i h\u1ee3p? Ch\u00eca kh\u00f3a n\u1eb1m \u1edf ch\u1ed7, do ch\u1ea5t l\u1ecfng r\u1ea5t \u0111\u1eb7c v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t ch\u1eadm, d\u00f2ng ch\u1ea3y c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 d\u00f2ng ch\u1ea3y t\u1ea7ng \u2014 m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i m\u00e0 c\u00e1c l\u1edbp ch\u1ea5t l\u1ecfng tr\u01b0\u1ee3t qua nhau m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1 thay v\u00ec tr\u1ed9n l\u1eabn h\u1ed7n lo\u1ea1n. Trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n n\u00e0y, gi\u1ecdt m\u1ef1c kh\u00f4ng b\u1ecb &#8220;tr\u1ed9n&#8221; ng\u1eabu nhi\u00ean, m\u00e0 b\u1ecb &#8220;k\u00e9o gi\u00e3n&#8221; theo nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a n\u00f3 ch\u1ec9 b\u1ecb ph\u00e2n t\u00e1n ch\u1ee9 kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y.<\/p>\n\n<p>V\u00e0 ch\u00ednh v\u00ec qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, n\u00ean \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 di\u1ec7u x\u1ea3y ra khi ta xoay ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfc xi lanh tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi c\u00f9ng t\u1ed1c \u0111\u1ed9. T\u1eeb kh\u1ed1i ch\u1ea5t l\u1ecfng trong su\u1ed1t, s\u1ee3i m\u1ef1c b\u1eaft \u0111\u1ea7u hi\u1ec7n ra, r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n co l\u1ea1i, v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng, gi\u1ecdt m\u1ef1c t\u00e1i h\u1ee3p m\u1ed9t c\u00e1ch k\u1ef3 di\u1ec7u t\u1ea1i \u0111\u00fang v\u1ecb tr\u00ed ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n\n<p>Gi\u1ecdt m\u1ef1c kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebfn m\u1ea5t. Tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a n\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea9n \u0111i trong m\u1ed9t tr\u1eadt t\u1ef1 l\u1edbn h\u01a1n.<\/p>\n\n<p>Theo Bohm, to\u00e0n b\u1ed9 v\u0169 tr\u1ee5 c\u1ee7a ch\u00fang ta c\u0169ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 ch\u00fang ta tr\u1ea3i nghi\u1ec7m, v\u1edbi nh\u1eefng thi\u00ean h\u00e0, ng\u00f4i sao v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi t\u00e1ch bi\u1ec7t, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t &#8220;Tr\u1eadt t\u1ef1 hi\u1ec7n&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c &#8220;m\u1edf ra&#8221; t\u1eeb m\u1ed9t &#8220;Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n&#8221; s\u00e2u xa h\u01a1n nhi\u1ec1u, n\u01a1i v\u1ea1n v\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t. N\u00f3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng g\u1ee3n s\u00f3ng n\u1ed5i l\u00ean t\u1eeb m\u1ed9t \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng v\u00f4 t\u1eadn, v\u00e0 ch\u00fang ta, v\u00ec ch\u1ec9 nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng g\u1ee3n s\u00f3ng, n\u00ean \u0111\u00e3 l\u1ea7m t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng ch\u00fang l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ef1c th\u1ec3 ri\u00eang bi\u1ec7t, m\u00e0 qu\u00ean m\u1ea5t r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a c\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng duy nh\u1ea5t. <\/p>\n\n<div class=\"wp-block-uagb-separator uagb-block-db884168\"><div class=\"wp-block-uagb-separator__inner\" style=\"--my-background-image:\"><\/div><\/div><br>\n\n<br\/><br\/>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>2. V\u0169 Tr\u1ee5 To\u00e0n \u1ea2nh: Khi To\u00e0n Th\u1ec3 N\u1eb1m Trong T\u1eebng M\u1ea3nh V\u1ee1<\/strong><strong><\/strong><\/h3>\n\n<p>M\u00f4 h\u00ecnh c\u1ee7a David Bohm v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i n\u1ec1n t\u1ea3ng, to\u00e0n v\u1eb9n v\u00e0 li\u00ean k\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u00f4 c\u00f9ng \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, nh\u01b0ng c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00f3 h\u00ecnh dung. L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 v\u0169 tr\u1ee5 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c &#8220;g\u00f3i gh\u00e9m&#8221; v\u00e0o trong t\u1eebng b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a n\u00f3? May m\u1eafn thay, c\u00f3 m\u1ed9t ph\u00e1t minh c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20 \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p m\u1ed9t \u1ea9n d\u1ee5 v\u1eadt l\u00fd g\u1ea7n nh\u01b0 ho\u00e0n h\u1ea3o cho kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u00e0y: \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u1ea3nh to\u00e0n k\u00fd (hologram).<\/p>\n\n<p>H\u1ea7u h\u1ebft ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1ea5y m\u1ed9t hologram. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh ba chi\u1ec1u tr\u00f4ng nh\u01b0 \u0111ang l\u01a1 l\u1eedng trong kh\u00f4ng gian, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra t\u1eeb m\u1ed9t t\u1ea5m phim hai chi\u1ec1u ph\u1eb3ng l\u1eb7ng. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i v\u00f2ng quanh n\u00f3 v\u00e0 nh\u00ecn th\u1ea5y c\u00e1c g\u00f3c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau c\u1ee7a v\u1eadt th\u1ec3, c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ec3 n\u00f3 \u0111ang th\u1ef1c s\u1ef1 \u1edf \u0111\u00f3. Ph\u00e9p m\u00e0u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1eb1ng c\u00e1ch chi\u1ebfu m\u1ed9t ch\u00f9m tia laser qua m\u1ed9t t\u1ea5m phim \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, tr\u00ean \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ghi l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a v\u1eadt th\u1ec3, m\u00e0 l\u00e0 nh\u1eefng v\u00e2n giao thoa ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c s\u00f3ng \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u00e3 ph\u1ea3n x\u1ea1 t\u1eeb v\u1eadt th\u1ec3 \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 di\u1ec7u v\u00e0 phi th\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t hologram n\u1eb1m \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1eb7c t\u00ednh kh\u00e1c. N\u1ebfu b\u1ea1n l\u1ea5y m\u1ed9t b\u1ee9c \u1ea3nh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng v\u00e0 x\u00e9 n\u00f3 ra l\u00e0m m\u01b0\u1eddi m\u1ea3nh, m\u1ed7i m\u1ea3nh s\u1ebd ch\u1ec9 ch\u1ee9a 1\/10 c\u1ee7a b\u1ee9c \u1ea3nh g\u1ed1c. B\u1ea1n s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea3nh ch\u1ee9a con m\u1eaft, m\u1ed9t m\u1ea3nh ch\u1ee9a n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t m\u1ea3nh ch\u1ee9a m\u00e1i t\u00f3c. B\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1i t\u1ea1o l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 khu\u00f4n m\u1eb7t t\u1eeb m\u1ed9t m\u1ea3nh v\u1ee1 duy nh\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>Nh\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ea1n l\u1ea5y t\u1ea5m phim hologram v\u00e0 \u0111\u1eadp v\u1ee1 n\u00f3 ra l\u00e0m m\u01b0\u1eddi m\u1ea3nh, m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng t\u01b0\u1edfng s\u1ebd x\u1ea3y ra. Khi b\u1ea1n chi\u1ebfu tia laser qua b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1ea3nh v\u1ee1 n\u00e0o, d\u00f9 l\u00e0 m\u1ea3nh nh\u1ecf nh\u1ea5t, n\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u00e1i t\u1ea1o 1\/10 c\u1ee7a h\u00ecnh \u1ea3nh. N\u00f3 s\u1ebd t\u00e1i t\u1ea1o l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 h\u00ecnh \u1ea3nh g\u1ed1c.<\/p>\n\n<p>To\u00e0n b\u1ed9 con ng\u1ef1a, to\u00e0n b\u1ed9 b\u00f4ng hoa, to\u00e0n b\u1ed9 khu\u00f4n m\u1eb7t s\u1ebd hi\u1ec7n ra t\u1eeb m\u1ea3nh v\u1ee1 nh\u1ecf nh\u1ea5t. D\u0129 nhi\u00ean, h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u00f3 s\u1ebd m\u1edd h\u01a1n, c\u00f3 \u0111\u1ed9 ph\u00e2n gi\u1ea3i th\u1ea5p h\u01a1n so v\u1edbi h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra t\u1eeb c\u1ea3 t\u1ea5m phim, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t l\u00f5i v\u1eabn \u1edf \u0111\u00f3: th\u00f4ng tin v\u1ec1 to\u00e0n th\u1ec3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3 h\u00f3a trong t\u1eebng ph\u1ea7n.<\/p>\n\n<p>\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec3m m\u00e0 David Bohm \u0111\u00e3 th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng ho\u00e0n h\u1ea3o v\u1edbi m\u00f4 h\u00ecnh v\u0169 tr\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 &#8220;V\u0169 tr\u1ee5 To\u00e0n \u1ea3nh&#8221; (Holographic Universe).<\/p>\n\n<p>Nh\u1eefng v\u00e2n giao thoa ph\u1ee9c t\u1ea1p \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i tr\u00ean t\u1ea5m phim hai chi\u1ec1u, n\u01a1i th\u00f4ng tin v\u1ec1 to\u00e0n b\u1ed9 h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n t\u00e1n v\u00e0 &#8220;g\u00f3i gh\u00e9m&#8221; m\u1ed9t c\u00e1ch v\u00f4 h\u00ecnh, ch\u00ednh l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n.<\/p>\n\n<p>H\u00ecnh \u1ea3nh ba chi\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ee5 th\u1ec3 hi\u1ec7n ra khi c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng chi\u1ebfu v\u00e0o, ch\u00ednh l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a Tr\u1eadt t\u1ef1 hi\u1ec7n \u2014 th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t m\u00e0 ch\u00fang ta tr\u1ea3i nghi\u1ec7m.<\/p>\n\n<p>Theo m\u00f4 h\u00ecnh n\u00e0y, v\u0169 tr\u1ee5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u th\u00e0nh t\u1eeb nh\u1eefng &#8220;vi\u00ean g\u1ea1ch&#8221; c\u01a1 b\u1ea3n x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean m\u1ed9t t\u00f2a nh\u00e0. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, n\u00f3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t hologram kh\u1ed5ng l\u1ed3, n\u01a1i m\u1ed7i &#8220;vi\u00ean g\u1ea1ch&#8221; \u2014 m\u1ed7i nguy\u00ean t\u1eed, m\u1ed7i t\u1ebf b\u00e0o, m\u1ed7i sinh m\u1ec7nh \u2014 \u0111\u1ec1u ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng, theo m\u1ed9t c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3, th\u00f4ng tin v\u1ec1 to\u00e0n b\u1ed9 &#8220;t\u00f2a nh\u00e0&#8221;. &#8220;Nh\u01b0 tr\u00ean tr\u1eddi, v\u1eady d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t&#8221; kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i mang t\u00ednh tri\u1ebft l\u00fd n\u1eefa, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 c\u1ea5u tr\u00fac v\u1eadt l\u00fd s\u00e2u xa c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t h\u1ec7 qu\u1ea3 \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c: m\u1ed7i ch\u00fang ta, m\u1ed7i th\u1ef1c th\u1ec3 trong v\u0169 tr\u1ee5 n\u00e0y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1 th\u1ec3 b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp v\u00e0 t\u00e1ch bi\u1ec7t. Ch\u00fang ta l\u00e0 nh\u1eefng &#8220;m\u1ea3nh v\u1ee1&#8221; ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a to\u00e0n th\u1ec3. M\u1ed7i ch\u00fang ta l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n chi\u1ebfu v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n<p>Nh\u01b0ng li\u1ec7u \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u1ea9n d\u1ee5 tri\u1ebft h\u1ecdc \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, m\u1ed9t s\u1ef1 tr\u00f9ng h\u1ee3p ng\u1eabu nhi\u00ean? Hay b\u1ea3n th\u00e2n v\u0169 tr\u1ee5, \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 n\u1ec1n t\u1ea3ng nh\u1ea5t, c\u0169ng \u0111ang v\u1eadn h\u00e0nh theo nh\u1eefng nguy\u00ean l\u00fd to\u00e0n \u1ea3nh n\u00e0y? \u0110\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u00f3, ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0111i s\u00e2u v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi k\u1ef3 l\u1ea1 c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, n\u01a1i nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng nh\u01b0 \u0111i\u00ean r\u1ed3 n\u00e0y l\u1ea1i t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c nh\u1ea5t.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-uagb-separator uagb-block-0515cc0e\"><div class=\"wp-block-uagb-separator__inner\" style=\"--my-background-image:\"><\/div><\/div><br>\n\n<br\/><br\/>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>3. &#8220;H\u00e0nh \u0110\u1ed9ng Ma Qu\u00e1i T\u1eeb Xa&#8221;: B\u1eb1ng Ch\u1ee9ng V\u1ec1 M\u1ed9t Th\u1ef1c T\u1ea1i H\u1ee3p Nh\u1ea5t<\/strong><strong><\/strong><\/h3>\n\n<p>M\u00f4 h\u00ecnh V\u0169 tr\u1ee5 To\u00e0n \u1ea3nh, n\u01a1i m\u1ed7i ph\u1ea7n ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng to\u00e0n th\u1ec3, nghe c\u00f3 v\u1ebb gi\u1ed1ng tri\u1ebft h\u1ecdc h\u01a1n l\u00e0 v\u1eadt l\u00fd. Nh\u01b0ng khi ch\u00fang ta \u0111i s\u00e2u v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi h\u1ea1 nguy\u00ean t\u1eed, th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t c\u01a1 b\u1ea3n, ch\u00fang ta ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng v\u0169 tr\u1ee5 kh\u00f4ng ch\u1ec9 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng theo c\u00e1ch n\u00e0y m\u1ed9t c\u00e1ch \u1ea9n d\u1ee5, m\u00e0 c\u00f2n theo m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t trong nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng b\u00ed \u1ea9n v\u00e0 g\u00e2y s\u1ed1c nh\u1ea5t trong to\u00e0n b\u1ed9 l\u1ecbch s\u1eed khoa h\u1ecdc: v\u01b0\u1edbng v\u00edu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed (quantum entanglement).<\/p>\n\n<p>H\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1n c\u00f3 m\u1ed9t c\u1eb7p g\u0103ng tay. B\u1ea1n b\u1ecf m\u1ed7i chi\u1ebfc v\u00e0o m\u1ed9t chi\u1ebfc h\u1ed9p ri\u00eang bi\u1ec7t, x\u00e1o tr\u1ed9n ch\u00fang l\u00ean v\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed9p n\u00e0o ch\u1ee9a chi\u1ebfc b\u00ean tr\u00e1i, h\u1ed9p n\u00e0o ch\u1ee9a chi\u1ebfc b\u00ean ph\u1ea3i. Sau \u0111\u00f3, b\u1ea1n gi\u1eef m\u1ed9t h\u1ed9p v\u00e0 g\u1eedi h\u1ed9p c\u00f2n l\u1ea1i cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u1edf ph\u00eda b\u00ean kia c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Khi b\u1ea1n m\u1edf h\u1ed9p c\u1ee7a m\u00ecnh ra v\u00e0 th\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0 chi\u1ebfc g\u0103ng tay tr\u00e1i, b\u1ea1n bi\u1ebft ngay l\u1eadp t\u1ee9c v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn 100% r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111ang c\u1ea7m chi\u1ebfc g\u0103ng tay ph\u1ea3i. Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec b\u00ed \u1ea9n \u1edf \u0111\u00e2y c\u1ea3. Th\u00f4ng tin \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u, ch\u00fang ta ch\u1ec9 kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00f3 cho \u0111\u1ebfn khi quan s\u00e1t.<\/p>\n\n<p>Nh\u01b0ng trong th\u1ebf gi\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, m\u1ecdi chuy\u1ec7n l\u1ea1i di\u1ec5n ra theo m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng t\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t c\u1eb7p h\u1ea1t (v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 hai photon) t\u1eeb c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n, khi\u1ebfn ch\u00fang c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 n\u1ed9i t\u1ea1i v\u1edbi nhau. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u1eb7p g\u0103ng tay, ch\u00fang c\u00f3 nh\u1eefng thu\u1ed9c t\u00ednh \u0111\u1ed1i l\u1eadp nhau, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 &#8220;spin&#8221; (m\u1ed9t d\u1ea1ng m\u00f4 men \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng n\u1ed9i t\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ea1t, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m h\u00ecnh dung n\u00f3 nh\u01b0 chi\u1ec1u t\u1ef1 quay c\u1ee7a h\u1ea1t). N\u1ebfu m\u1ed9t h\u1ea1t c\u00f3 spin &#8220;l\u00ean&#8221;, th\u00ec h\u1ea1t c\u00f2n l\u1ea1i b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u00f3 spin &#8220;xu\u1ed1ng&#8221;.<\/p>\n\n<p>\u0110i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u1ed1t l\u00f5i v\u00e0 k\u1ef3 l\u1ea1 n\u1eb1m \u1edf ch\u1ed7: theo c\u00e1c \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt c\u1ee7a c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o \u0111\u1ea1c, m\u1ed7i h\u1ea1t kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 m\u1ed9t spin x\u00e1c \u0111\u1ecbnh. N\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i trong m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i &#8220;m\u01a1 h\u1ed3&#8221;, m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i ch\u1ed3ng ch\u1eadp c\u1ee7a c\u1ea3 hai kh\u1ea3 n\u0103ng &#8220;l\u00ean&#8221; v\u00e0 &#8220;xu\u1ed1ng&#8221; c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac. Chi\u1ebfc &#8220;g\u0103ng tay l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed&#8221; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 &#8220;tr\u00e1i&#8221; hay &#8220;ph\u1ea3i&#8221;; n\u00f3 l\u00e0 c\u1ea3 &#8220;tr\u00e1i v\u00e0 ph\u1ea3i&#8221; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi.<\/p>\n\n<p>B\u00e2y gi\u1edd, h\u00e3y th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ea1i th\u00ed nghi\u1ec7m. Ch\u00fang ta t\u00e1ch hai h\u1ea1t v\u01b0\u1edbng v\u00edu n\u00e0y ra v\u00e0 \u0111\u01b0a ch\u00fang \u0111\u1ebfn hai \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed1i di\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed9t thi\u00ean h\u00e0, c\u00e1ch nhau h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng. Sau \u0111\u00f3, m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u1edf \u0111\u1ea7u n\u00e0y \u0111o l\u01b0\u1eddng h\u1ea1t A. Gi\u1ea3 s\u1eed, ngay t\u1ea1i kho\u1ea3nh kh\u1eafc \u0111o l\u01b0\u1eddng, h\u1ea1t A &#8220;ch\u1ecdn&#8221; ng\u1eabu nhi\u00ean tr\u1ea1ng th\u00e1i l\u00e0 spin &#8220;l\u00ean&#8221;. \u0110i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ea3y ra: \u1edf \u0111\u1ea7u kia c\u1ee7a thi\u00ean h\u00e0, h\u1ea1t B, ngay l\u1eadp t\u1ee9c, trong c\u00f9ng m\u1ed9t kho\u1ea3nh kh\u1eafc, s\u1ebd mang tr\u1ea1ng th\u00e1i spin &#8220;xu\u1ed1ng&#8221;.<\/p>\n\n<p>S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i n\u00e0y di\u1ec5n ra t\u1ee9c th\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed9 tr\u1ec5 th\u1eddi gian, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 nhanh h\u01a1n t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u00e1nh s\u00e1ng. L\u00e0m sao h\u1ea1t B &#8220;bi\u1ebft&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi anh em song sinh c\u1ee7a n\u00f3 \u1edf c\u00e1ch xa h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng v\u1eeba b\u1ecb \u0111o v\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ecdn tr\u1ea1ng th\u00e1i spin &#8220;l\u00ean&#8221;? Kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00edn hi\u1ec7u n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 di chuy\u1ec3n nhanh nh\u01b0 v\u1eady theo l\u00fd thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a Einstein. Ch\u00ednh v\u00ec s\u1ef1 k\u1ef3 l\u1ea1 n\u00e0y m\u00e0 Einstein, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bao gi\u1edd ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u01a1 h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, \u0111\u00e3 g\u1ecdi n\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch m\u1ec9a mai l\u00e0 &#8220;h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ma qu\u00e1i t\u1eeb xa&#8221; (spooky action at a distance).<\/p>\n\n<p>Trong nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 tranh lu\u1eadn v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Nh\u01b0ng k\u1ec3 t\u1eeb nh\u1eefng th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u1ed9t ph\u00e1 c\u1ee7a Alain Aspect v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1980 v\u00e0 nh\u1eefng th\u00ed nghi\u1ec7m sau n\u00e0y v\u1edbi \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c ng\u00e0y c\u00e0ng cao, v\u01b0\u1edbng v\u00edu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1eadt.<\/p>\n\n<p>Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1ch duy nh\u1ea5t: hai h\u1ea1t \u0111\u00f3, d\u00f9 c\u00e1ch xa nhau v\u1ec1 m\u1eb7t v\u1eadt l\u00fd \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, v\u1eabn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hai th\u1ef1c th\u1ec3 ri\u00eang bi\u1ec7t. Ch\u00fang v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng duy nh\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n chia. S\u1ef1 t\u00e1ch bi\u1ec7t v\u1ec1 kh\u00f4ng gian m\u00e0 ch\u00fang ta th\u1ea5y trong &#8220;Tr\u1eadt t\u1ef1 hi\u1ec7n&#8221; ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u1ea3o \u1ea3nh. \u1ede m\u1ed9t t\u1ea7ng th\u1ef1c t\u1ea1i s\u00e2u h\u01a1n \u2014 ch\u00ednh l\u00e0 &#8220;Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n&#8221; c\u1ee7a Bohm \u2014 ch\u00fang ch\u01b0a bao gi\u1edd r\u1eddi xa nhau.<\/p>\n\n<p>V\u01b0\u1edbng v\u00edu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng tri\u1ebft h\u1ecdc n\u1eefa. N\u00f3 l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m m\u1ea1nh m\u1ebd nh\u1ea5t cho th\u1ea5y v\u0169 tr\u1ee5, \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 n\u1ec1n t\u1ea3ng nh\u1ea5t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn r\u1eddi r\u1ea1c, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi li\u00ean k\u1ebft to\u00e0n th\u1ec3, phi c\u1ee5c b\u1ed9 (non-local). N\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 bi\u1ec3u hi\u1ec7n v\u1eadt l\u00fd c\u1ee7a &#8220;B\u1ea3n Th\u1ec3 Duy Nh\u1ea5t&#8221; m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 hi\u1ec1n tri\u1ebft \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn, l\u00e0 m\u1ed9t minh ch\u1ee9ng s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng cho m\u1ed9t v\u0169 tr\u1ee5 to\u00e0n \u1ea3nh.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-uagb-separator uagb-block-104e4c3a\"><div class=\"wp-block-uagb-separator__inner\" style=\"--my-background-image:\"><\/div><\/div><br>\n\n<br\/><br\/>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>4. Khi S\u1ef1 Quan S\u00e1t Thay \u0110\u1ed5i Th\u1ef1c T\u1ea1i<\/strong><strong><\/strong><\/h3>\n\n<p>N\u1ebfu v\u01b0\u1edbng v\u00edu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft v\u00f4 h\u00ecnh gi\u1eefa c\u00e1c h\u1ea1t, th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c c\u00f2n \u0111i xa h\u01a1n: n\u00f3 g\u1ee3i \u00fd v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft gi\u1eefa ch\u00ednh \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang quan s\u00e1t. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 &#8220;Hi\u1ec7u \u1ee9ng ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t&#8221; (Observer Effect), m\u1ed9t trong nh\u1eefng kh\u00eda c\u1ea1nh kh\u00f3 hi\u1ec3u v\u00e0 b\u1ecb di\u1ec5n gi\u1ea3i sai nhi\u1ec1u nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed.<\/p>\n\n<p>\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u n\u00f3, ch\u00fang ta c\u1ea7n quay l\u1ea1i v\u1edbi th\u00ed nghi\u1ec7m n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y: th\u00ed nghi\u1ec7m hai khe h\u1eb9p (double-slit experiment).<\/p>\n\n<p>H\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1n b\u1eafn nh\u1eefng vi\u00ean bi nh\u1ecf v\u00e0o m\u1ed9t b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng c\u00f3 hai khe h\u1eb9p song song. Nh\u1eefng vi\u00ean bi \u0111i qua khe n\u00e0o s\u1ebd \u0111\u1eadp v\u00e0o b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng ph\u00eda sau, t\u1ea1o th\u00e0nh hai v\u1ea1ch t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 d\u1ec5 hi\u1ec3u.<\/p>\n\n<p>B\u00e2y gi\u1edd, h\u00e3y thay nh\u1eefng vi\u00ean bi b\u1eb1ng nh\u1eefng s\u00f3ng n\u01b0\u1edbc. Khi s\u00f3ng \u0111i qua hai khe h\u1eb9p, ch\u00fang s\u1ebd giao thoa v\u1edbi nhau, t\u1ea1o ra nh\u1eefng \u0111\u1ec9nh s\u00f3ng cao h\u01a1n v\u00e0 nh\u1eefng v\u00f9ng t\u0129nh l\u1eb7ng. Tr\u00ean b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng ph\u00eda sau, b\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c: m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c v\u1ea1ch s\u00e1ng t\u1ed1i xen k\u1ebd, g\u1ecdi l\u00e0 v\u00e2n giao thoa. \u0110\u00e2y l\u00e0 h\u00e0nh vi \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a s\u00f3ng.<\/p>\n\n<p>\u0110i\u1ec1u k\u1ef3 l\u1ea1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u khi ch\u00fang ta th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u00ed nghi\u1ec7m n\u00e0y v\u1edbi nh\u1eefng th\u1ef1c th\u1ec3 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, nh\u01b0 c\u00e1c electron. Electron \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 nh\u1eefng &#8220;h\u1ea1t&#8221; v\u1eadt ch\u1ea5t. V\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi ta k\u1ef3 v\u1ecdng r\u1eb1ng khi b\u1eafn t\u1eebng electron m\u1ed9t qua hai khe h\u1eb9p, ch\u00fang s\u1ebd h\u00e0nh x\u1eed nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u00ean bi v\u00e0 t\u1ea1o ra hai v\u1ea1ch. Nh\u01b0ng k\u1ebft qu\u1ea3 l\u1ea1i g\u00e2y s\u1ed1c: d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eafn \u0111i t\u1eebng h\u1ea1t m\u1ed9t, c\u00e1c electron v\u1eabn t\u1ea1o ra m\u1ed9t v\u00e2n giao thoa, h\u1ec7t nh\u01b0 s\u00f3ng.<\/p>\n\n<p>D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 m\u1ed7i electron, b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u0111i qua c\u1ea3 hai khe c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac v\u00e0 t\u1ef1 giao thoa v\u1edbi ch\u00ednh n\u00f3. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 tr\u1ea1ng th\u00e1i &#8220;ch\u1ed3ng ch\u1eadp&#8221; m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn, n\u01a1i m\u1ed9t h\u1ea1t c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf nhi\u1ec1u tr\u1ea1ng th\u00e1i ho\u1eb7c v\u1ecb tr\u00ed c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac.<\/p>\n\n<p>Nh\u01b0ng ph\u1ea7n \u0111i\u00ean r\u1ed3 nh\u1ea5t v\u1eabn c\u00f2n \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, v\u00ec qu\u00e1 t\u00f2 m\u00f2 mu\u1ed1n bi\u1ebft electron &#8220;th\u1ef1c s\u1ef1&#8221; \u0111i qua khe n\u00e0o, \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eb7t m\u1ed9t m\u00e1y d\u00f2 ngay t\u1ea1i c\u00e1c khe h\u1eb9p \u0111\u1ec3 &#8220;nh\u00ecn tr\u1ed9m&#8221;. V\u00e0 ngay khi h\u1ecd l\u00e0m v\u1eady, ph\u00e9p m\u00e0u bi\u1ebfn m\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>Ngay t\u1ea1i kho\u1ea3nh kh\u1eafc h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng &#8220;quan s\u00e1t&#8221; hay &#8220;\u0111o l\u01b0\u1eddng&#8221; di\u1ec5n ra, v\u00e2n giao thoa bi\u1ebfn m\u1ea5t. C\u00e1c electron \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t ng\u1eebng h\u00e0nh x\u1eed nh\u01b0 s\u00f3ng v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u00e0nh x\u1eed nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u00ean bi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 t\u1ea1o ra hai v\u1ea1ch tr\u00ean b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng ph\u00eda sau. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0, c\u00e1c electron bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u00fang \u0111ang b\u1ecb theo d\u00f5i, v\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 &#8220;quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh&#8221; ch\u1ecdn m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111i qua. Tr\u1ea1ng th\u00e1i &#8220;m\u01a1 h\u1ed3&#8221; c\u1ee7a s\u00f3ng \u0111\u00e3 &#8220;s\u1ee5p \u0111\u1ed5&#8221; (collapse) th\u00e0nh m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i &#8220;hi\u1ec7n th\u1ef1c&#8221; c\u1ee7a h\u1ea1t.<\/p>\n\n<p>Trong nhi\u1ec1u n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 n\u00e0y l\u00e0 do s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1eadt l\u00fd c\u1ee7a m\u00e1y d\u00f2 v\u1edbi electron. Nh\u01b0ng c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m sau n\u00e0y ng\u00e0y c\u00e0ng tinh vi h\u01a1n, cho th\u1ea5y r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u1ea7n &#8220;th\u00f4ng tin&#8221; v\u1ec1 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a electron c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i, d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1eadt l\u00fd tr\u1ef1c ti\u1ebfp n\u00e0o, hi\u1ec7u \u1ee9ng v\u1eabn x\u1ea3y ra.<\/p>\n\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec? N\u00f3 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng quan s\u00e1t \u2014 m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng m\u00e0 ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng cho l\u00e0 th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng, ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n ghi nh\u1eadn m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n \u2014 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 t\u00edch c\u1ef1c trong vi\u1ec7c t\u1ea1o ra ch\u00ednh th\u1ef1c t\u1ea1i \u0111\u00f3. Th\u1ebf gi\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh cho \u0111\u1ebfn khi ch\u00fang ta t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi n\u00f3, quan s\u00e1t n\u00f3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, n\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec3n c\u1ea3 c\u1ee7a nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng.<\/p>\n\n<p>\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec3m m\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn ranh gi\u1edbi c\u1ee7a tri\u1ebft h\u1ecdc. H\u00e0nh \u0111\u1ed9ng &#8220;quan s\u00e1t&#8221; v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 g\u00ec? N\u00f3 c\u00f3 nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ed7 m\u00e1y, hay n\u00f3 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u00ed nghi\u1ec7m? Ph\u1ea3i ch\u0103ng ch\u00ednh h\u00e0nh vi c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c, h\u00e0nh vi &#8220;mu\u1ed1n bi\u1ebft&#8221;, \u0111\u00e3 bu\u1ed9c v\u0169 tr\u1ee5 ph\u1ea3i \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi d\u1ee9t kho\u00e1t, t\u1eeb b\u1ecf tr\u1ea1ng th\u00e1i ti\u1ec1m n\u0103ng \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee5 th\u1ec3?<\/p>\n\n<p>D\u00f9 c\u00e1ch di\u1ec5n gi\u1ea3i cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 g\u00ec, Hi\u1ec7u \u1ee9ng ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t c\u0169ng ph\u00e1 v\u1ee1 s\u1ef1 ph\u00e2n chia r\u1ea1ch r\u00f2i gi\u1eefa ch\u1ee7 th\u1ec3 v\u00e0 kh\u00e1ch th\u1ec3, gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t v\u00e0 c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c quan s\u00e1t. N\u00f3 cho th\u1ea5y ch\u00fang ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00e1n gi\u1ea3 \u0111ang xem m\u1ed9t v\u1edf k\u1ecbch v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft s\u1eb5n. Ch\u00fang ta d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng di\u1ec5n vi\u00ean, v\u00e0 m\u1ed7i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng &#8220;nh\u00ecn&#8221; c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111ang g\u00f3p ph\u1ea7n vi\u1ebft n\u00ean k\u1ecbch b\u1ea3n cho c\u1ea3nh ti\u1ebfp theo.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-uagb-separator uagb-block-01753ad1\"><div class=\"wp-block-uagb-separator__inner\" style=\"--my-background-image:\"><\/div><\/div><br>\n\n<br\/><br\/>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>5. C\u00e2y C\u1ea7u N\u1ed1i Gi\u1eefa Minh Tri\u1ebft V\u00e0 Khoa H\u1ecdc<\/strong><strong><\/strong><\/h3>\n\n<p>B\u00e2y gi\u1edd, h\u00e3y l\u00f9i l\u1ea1i m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u00ecn v\u00e0o to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ee9c tranh m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 v\u1ebd n\u00ean trong ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>Ch\u00fang ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi m\u00f4 h\u00ecnh Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n v\u00e0 Tr\u1eadt t\u1ef1 hi\u1ec7n c\u1ee7a David Bohm, m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh thu\u1ea7n t\u00fay v\u1eadt l\u00fd nh\u01b0ng l\u1ea1i m\u00f4 t\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i n\u1ec1n t\u1ea3ng to\u00e0n v\u1eb9n v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n chia. Ch\u00fang ta th\u1ea5y m\u00f4 h\u00ecnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n chi\u1ebfu m\u1ed9t c\u00e1ch ho\u00e0n h\u1ea3o trong \u1ea9n d\u1ee5 v\u1ec1 hologram, n\u01a1i m\u1ed7i ph\u1ea7n ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng th\u00f4ng tin v\u1ec1 to\u00e0n th\u1ec3.<\/p>\n\n<p>Sau \u0111\u00f3, ch\u00fang ta \u0111i v\u00e0o b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m. V\u01b0\u1edbng v\u00edu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y c\u00e1c h\u1ea1t, d\u00f9 c\u00e1ch xa nhau \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng duy nh\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi \u2014 m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho t\u00ednh phi c\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 s\u1ef1 h\u1ee3p nh\u1ea5t. Hi\u1ec7u \u1ee9ng ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t c\u00f2n \u0111i xa h\u01a1n, g\u1ee3i \u00fd r\u1eb1ng ch\u00ednh h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u00f3, \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 trong vi\u1ec7c bi\u1ebfn ti\u1ec1m n\u0103ng th\u00e0nh hi\u1ec7n th\u1ef1c.<\/p>\n\n<p>Khi gh\u00e9p t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng m\u1ea3nh gh\u00e9p n\u00e0y l\u1ea1i, ch\u00fang ta th\u1ea5y g\u00ec?<\/p>\n\n<p>Ch\u00fang ta th\u1ea5y m\u1ed9t n\u1ec1n v\u1eadt l\u00fd ti\u00ean phong, sau m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u00e0o s\u00e2u v\u00e0o b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t, \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t k\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c: th\u1ebf gi\u1edbi bi\u1ec3u ki\u1ebfn c\u1ee7a nh\u1eefng v\u1eadt th\u1ec3 ri\u00eang r\u1ebd ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i s\u00e2u xa h\u01a1n, m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i li\u00ean k\u1ebft, to\u00e0n v\u1eb9n, v\u00e0 trong \u0111\u00f3, \u00fd th\u1ee9c d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb ngo\u00e0i cu\u1ed9c.<\/p>\n\n<p>V\u00e0 khi \u0111\u00f3, ch\u00fang ta nh\u1eadn ra r\u1eb1ng nh\u1eefng nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed l\u1ed7i l\u1ea1c nh\u1ea5t, b\u1eb1ng nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 nh\u1eefng th\u00ed nghi\u1ec7m tinh vi, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u1ec9 \u0111ang t\u00e1i kh\u00e1m ph\u00e1 l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 hi\u1ec1n tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ng\u1ed9 t\u1eeb h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n<p>&#8220;Tr\u1eadt t\u1ef1 \u1ea9n&#8221; c\u1ee7a David Bohm c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t so v\u1edbi &#8220;B\u1ea3n Th\u1ec3 Duy Nh\u1ea5t&#8221; c\u1ee7a Spinoza hay &#8220;\u0110\u1ea1o&#8221; c\u1ee7a L\u00e3o T\u1eed kh\u00f4ng? Ph\u1ea3i ch\u0103ng \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00e1c nhau, nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ec3 m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng n\u1ec1n t\u1ea3ng m\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ecdi g\u1ee3n s\u00f3ng c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i bi\u1ec3u ki\u1ebfn tr\u1ed3i l\u00ean?<\/p>\n\n<p>Khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, trong n\u1ed7 l\u1ef1c t\u00ecm hi\u1ec3u th\u1ebf gi\u1edbi &#8220;b\u00ean ngo\u00e0i&#8221;, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 v\u00f4 t\u00ecnh v\u1ebd n\u00ean m\u1ed9t t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u1eabn ng\u01b0\u1ee3c tr\u1edf l\u1ea1i th\u1ebf gi\u1edbi &#8220;b\u00ean trong&#8221;. N\u00f3 \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u v\u1eefng ch\u1eafc b\u1eafc qua v\u1ef1c th\u1eb3m t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua gi\u1eefa v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 tinh th\u1ea7n, gi\u1eefa khoa h\u1ecdc v\u00e0 minh tri\u1ebft.<\/p>\n\n<p>C\u00e2y c\u1ea7u n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfp. V\u1edbi s\u1ef1 t\u1ef1 tin r\u1eb1ng ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i khoa h\u1ecdc, m\u00e0 l\u00e0 \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng kh\u00eda c\u1ea1nh s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f3, ch\u00fang ta s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng &#8220;t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i&#8221; chi ti\u1ebft h\u01a1n, nh\u1eefng c\u00e1ch m\u00f4 t\u1ea3 v\u0169 tr\u1ee5 kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u1ef1a tr\u00ean c\u1ea5u tr\u00fac, m\u00e0 c\u00f2n d\u1ef1a tr\u00ean d\u00f2ng ch\u1ea3y n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u1ef1 chuy\u1ec3n h\u00f3a.<\/p>\n\n<p><\/p>\n\n<p class=\"has-text-align-center\">* \u00a0* \u00a0*<\/p>\n\n<br\/><br\/>\n\n<p><\/p>\n\n<div class=\"wp-block-uagb-separator uagb-block-d7abc1ff\"><div class=\"wp-block-uagb-separator__inner\" style=\"--my-background-image:\"><\/div><\/div><br>\n\n<p>B\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t tr\u00edch \u0111o\u1ea1n t\u1eeb cu\u1ed1n s\u00e1ch <strong>\u201cV\u0168 TR\u1ee4 B\u00caN NGO\u00c0I BIG BANG\u201d<\/strong> \u2013 m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh kh\u00e1m ph\u00e1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n<p><\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c trong c\u00f9ng t\u00e1c ph\u1ea9m:<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-2ce9f17b982615b2a6cb1a1c30f3aa86\"><a href=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-1-cau-hoi-lon-ben-le-khoa-hoc\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 1: C\u00c2U H\u1eceI L\u1edaN B\u00caN L\u1ec0 KHOA H\u1eccC &#8211; T\u1ea4M L\u01af\u1edaI V\u00c0 S\u1ef0 IM L\u1eb6NG C\u1ee6A \u0110\u1ea0I D\u01af\u01a0NG<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-a4c94db2f152377ff1adea4d91d81f8a\"><a href=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-2-y-thuc-va-vat-chat-mot-moi-quan-he-hai-chieu\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 2: \u00dd TH\u1ee8C V\u00c0 V\u1eacT CH\u1ea4T &#8211; M\u1ed8T M\u1ed0I QUAN H\u1ec6 HAI CHI\u1ec0U<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-3e05c0268a61274021d26a470e13edad\"><a href=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/\">Ch\u01b0\u01a1ng 3: TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-d19c323cc2cd0212a23b1deced373cdf\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 4: B\u1ea2N \u0110\u1ed2 C\u1ee6A C\u1ea4U TR\u00daC &#8211; B\u1ea2NG TU\u1ea6N HO\u00c0N NGUY\u00caN T\u1ed0<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-df702775affc4186092304895b903ec1\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 5: B\u1ea2N \u0110\u1ed2 C\u1ee6A D\u00d2NG CH\u1ea2Y &#8211; NG\u0168 H\u00c0NH V\u00c0 N\u0102NG L\u01af\u1ee2NG<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-d82d1c6f12935810ae46181e74c3577b\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 6: B\u1ea2N \u0110\u1ed2 C\u1ee6A S\u1ef0 CHUY\u1ec2N H\u00d3A &#8211; TH\u1ebe GI\u1edaI QUAN TU LUY\u1ec6N<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-97f319bd2060e2c989d7b81bd5c50c24\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 7: T\u1ea4M B\u1ea2N \u0110\u1ed2 \u0110A CHI\u1ec0U &#8211; T\u1eea THUY\u1ebeT D\u00c2Y \u0110\u1ebeN TAM GI\u00c1C BERMUDA<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-6d002041c057d7c7330d54cef444892b\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 8: C\u00c1C C\u1ea2NH GI\u1edaI C\u1ee6A S\u1ef0 T\u1ed2N T\u1ea0I<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-7feb6fd067024f2ce40c847013601fc0\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 9: GI\u1ea4C M\u01a0 &#8211; C\u00c1NH C\u1ed4NG D\u1eaaN \u0110\u1ebeN C\u00c1C TH\u1ef0C T\u1ea0I KH\u00c1C<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-f2e544ff8ac6be60dcf01dc1eaf167a0\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 10: NGU\u1ed2N C\u1ea2M H\u1ee8NG &#8211; TI\u1ebeNG VANG T\u1eea C\u00c1C TH\u1ef0C T\u1ea0I KH\u00c1C<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-baab2f1ff6da1f401fa9744970aad384\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 11: NH\u1eacP H\u1ed2N &#8211; KHI C\u00c1C \u00dd TH\u1ee8C TRANH GI\u00c0NH C\u00d9NG M\u1ed8T C\u01a0 TH\u1ec2<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-9c4198238e3613383b3dbb9b1bd058b7\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 12: C\u00d4NG N\u0102NG \u0110\u1eb6C D\u1eca &#8211; KHI \u00dd TH\u1ee8C B\u1eba CONG \u0110\u1ecaNH LU\u1eacT V\u1eacT L\u00dd<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-8b7003c7b8741c8caae5a959fd350ace\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 13: S\u1ef0 S\u1ed0NG NGO\u00c0I TR\u00c1I \u0110\u1ea4T: M\u1ed8T G\u00d3C NH\u00ccN \u0110A CHI\u1ec0U<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-1cc1bb84d8a95ccece1386c9f0817cd3\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 14: BIG BANG &#8211; BONG B\u00d3NG V\u1ee0 TR\u00caN \u0110\u1ea0I D\u01af\u01a0NG?!<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-2e6a0b7eb47b3b30b3901a0ac3f47403\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 15: THI\u00caN H\u00c0 &#8211; M\u1ea0CH \u0110I\u1ec6N S\u1ed0NG C\u1ee6A V\u0168 TR\u1ee4<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-7a96b925786e0bf92fe24b4a36404c68\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 16: H\u1ed0 \u0110EN, V\u1eacT CH\u1ea4T T\u1ed0I V\u00c0 N\u0102NG L\u01af\u1ee2NG T\u1ed0I &#8211; T\u00c1I DI\u1ec4N GI\u1ea2I<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-a034b3a3dcad18607100da6047243caf\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 17: KI\u1ebeN TR\u00daC FRACTAL &#8211; T\u1eea VI M\u00d4 \u0110\u1ebeN H\u1ed2NG QUAN<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-938cae41f8fa832440e7eadbc00ffc89\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 18: V\u01af\u1ee2T L\u00caN L\u1eb0N RANH C\u1ee6A S\u1ef0 QUAN S\u00c1T<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-7c1971f3e2c84e1905fec7175abe4e0e\"><a href=\"https:\/\/books.thelivesmedia.com\/products\/the-universe-beyond-the-big-bang?_pos=9&amp;_fid=608f2caf2&amp;_ss=c\">Ch\u01b0\u01a1ng 19: V\u0168 TR\u1ee4 L\u00c0 T\u1ea4M G\u01af\u01a0NG &#8211; \u00dd NGH\u0128A C\u1ee6A B\u1ea0N L\u00c0 G\u00cc?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-link-color wp-elements-e0e1058ceca6ca55ba8926e269566474\"><a href=\"CONCLUSION: LISTENING TO THE BREATH OF THE UNIVERSE\">L\u1edcI K\u1ebeT: L\u1eaeNG NGHE NH\u1ecaP TH\u1ede C\u1ee6A V\u0168 TR\u1ee4<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><\/p>\n\n<p>N\u1ebfu b\u1ea1n mu\u1ed1n tr\u1ea3i nghi\u1ec7m tr\u1ecdn v\u1eb9n h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 nh\u1eefng ki\u1ebfn gi\u1ea3i ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f4ng b\u1ed1 c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m, vui l\u00f2ng nh\u1ea5p v\u00e0o n\u00fat b\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 s\u1edf h\u1eefu to\u00e0n b\u1ed9 cu\u1ed1n s\u00e1ch.<\/p>\n\n<br\/><br\/>\n\n<div class=\"wp-block-uagb-buttons uagb-buttons__outer-wrap uagb-btn__default-btn uagb-btn-tablet__default-btn uagb-btn-mobile__default-btn uagb-block-781ff873\"><div class=\"uagb-buttons__wrap uagb-buttons-layout-wrap \">\n<div class=\"wp-block-uagb-buttons-child uagb-buttons__outer-wrap uagb-block-f890c342 wp-block-button books-buy-now\"><div class=\"uagb-button__wrapper\"><a class=\"uagb-buttons-repeater wp-block-button__link\" aria-label=\"\" href=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/books-collection\/\" rel=\"follow noopener\" target=\"_self\" role=\"button\"><div class=\"uagb-button__link\">MUA NGAY<\/div><\/a><\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n<p><\/p>\n\n<p><em>\u0110\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 th\u00eam c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m t\u1eeb THE LIVES MEDIA, h\u00e3y gh\u00e9 th\u0103m \r\n  <a href=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/sach\/\" class=\"highlight-link\">t\u1ee7 s\u00e1ch<\/a> c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i.\r\n<\/em><\/p>\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u, k\u1ebft n\u1ed1i v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1edbi minh tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9412,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[150,54,171,71,172,55],"tags":[],"coauthors":[103],"class_list":["post-5934","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-featured-vi","category-epoch-light-vi","category-sach","category-inner-awakening-vi","category-vu-tru-ben-ngoai-big-bang","category-beyond-physics-vi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec - THE LIVES MEDIA<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u, k\u1ebft n\u1ed1i v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1edbi minh tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a. - \u0110\u1ecdc th\u00eam t\u1ea1i THE LIVES MEDIA\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec - THE LIVES MEDIA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u, k\u1ebft n\u1ed1i v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1edbi minh tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a. - \u0110\u1ecdc th\u00eam t\u1ea1i THE LIVES MEDIA\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"THE LIVES MEDIA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-08T15:08:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-12T02:12:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"999\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"682\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Aiden Lee\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Aiden Lee\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"34 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/\"},\"author\":{\"name\":\"Aiden Lee\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/person\/542b548676542c229e104cdf6315eaff\"},\"headline\":\"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec\",\"datePublished\":\"2025-11-08T15:08:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-12T02:12:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/\"},\"wordCount\":6802,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg\",\"articleSection\":[\"B\u00c0I TI\u00caU BI\u1ec2U\",\"KHAI S\u00c1NG\",\"S\u00c1CH\",\"T\u1ec8NH TH\u1ee8C T\u00c2M LINH\",\"V\u0168 TR\u1ee4 B\u00caN NGO\u00c0I BIG BANG\",\"V\u01af\u1ee2T NGO\u00c0I V\u1eacT L\u00dd\"],\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/\",\"url\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/\",\"name\":\"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec - THE LIVES MEDIA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-08T15:08:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-12T02:12:29+00:00\",\"description\":\"Khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u, k\u1ebft n\u1ed1i v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1edbi minh tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a. - \u0110\u1ecdc th\u00eam t\u1ea1i THE LIVES MEDIA\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg\",\"width\":999,\"height\":682},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#website\",\"url\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/\",\"name\":\"THE LIVES MEDIA\",\"description\":\"Beyond time, through lives\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#organization\"},\"alternateName\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi-VN\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#organization\",\"name\":\"THE LIVES MEDIA\",\"url\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/TheLivesMedia_logo_big.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/TheLivesMedia_logo_big.png\",\"width\":1200,\"height\":792,\"caption\":\"THE LIVES MEDIA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/person\/542b548676542c229e104cdf6315eaff\",\"name\":\"Aiden Lee\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"@id\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/person\/image\/a86b9aa6442e599aa5b15781db5a9154\",\"url\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/5f312d46c524681a261230db9971652f.jpg?ver=1775628907\",\"contentUrl\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/5f312d46c524681a261230db9971652f.jpg?ver=1775628907\",\"caption\":\"Aiden Lee\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/thelivesmedia.com\"],\"url\":\"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/author\/tuandesugmail-com\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec - THE LIVES MEDIA","description":"Khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u, k\u1ebft n\u1ed1i v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1edbi minh tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a. - \u0110\u1ecdc th\u00eam t\u1ea1i THE LIVES MEDIA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec - THE LIVES MEDIA","og_description":"Khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u, k\u1ebft n\u1ed1i v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1edbi minh tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a. - \u0110\u1ecdc th\u00eam t\u1ea1i THE LIVES MEDIA","og_url":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/","og_site_name":"THE LIVES MEDIA","article_published_time":"2025-11-08T15:08:01+00:00","article_modified_time":"2026-01-12T02:12:29+00:00","og_image":[{"width":999,"height":682,"url":"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Aiden Lee","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Aiden Lee","Est. reading time":"34 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/"},"author":{"name":"Aiden Lee","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/person\/542b548676542c229e104cdf6315eaff"},"headline":"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec","datePublished":"2025-11-08T15:08:01+00:00","dateModified":"2026-01-12T02:12:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/"},"wordCount":6802,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg","articleSection":["B\u00c0I TI\u00caU BI\u1ec2U","KHAI S\u00c1NG","S\u00c1CH","T\u1ec8NH TH\u1ee8C T\u00c2M LINH","V\u0168 TR\u1ee4 B\u00caN NGO\u00c0I BIG BANG","V\u01af\u1ee2T NGO\u00c0I V\u1eacT L\u00dd"],"inLanguage":"vi-VN","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/","url":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/","name":"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec - THE LIVES MEDIA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg","datePublished":"2025-11-08T15:08:01+00:00","dateModified":"2026-01-12T02:12:29+00:00","description":"Khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u, k\u1ebft n\u1ed1i v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1edbi minh tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a. - \u0110\u1ecdc th\u00eam t\u1ea1i THE LIVES MEDIA","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi-VN","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi-VN","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#primaryimage","url":"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg","width":999,"height":682},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/chuong-3-trat-tu-an-va-vu-tru-luong-tu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"TR\u1eacT T\u1ef0 \u1ea8N V\u00c0 V\u0168 TR\u1ee4 L\u01af\u1ee2NG T\u1eec"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#website","url":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/","name":"THE LIVES MEDIA","description":"Beyond time, through lives","publisher":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#organization"},"alternateName":"https:\/\/thelivesmedia.com","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi-VN"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#organization","name":"THE LIVES MEDIA","url":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi-VN","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/TheLivesMedia_logo_big.png","contentUrl":"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/TheLivesMedia_logo_big.png","width":1200,"height":792,"caption":"THE LIVES MEDIA"},"image":{"@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/person\/542b548676542c229e104cdf6315eaff","name":"Aiden Lee","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi-VN","@id":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/#\/schema\/person\/image\/a86b9aa6442e599aa5b15781db5a9154","url":"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/5f312d46c524681a261230db9971652f.jpg?ver=1775628907","contentUrl":"https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/5f312d46c524681a261230db9971652f.jpg?ver=1775628907","caption":"Aiden Lee"},"sameAs":["http:\/\/thelivesmedia.com"],"url":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/author\/tuandesugmail-com\/"}]}},"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg",999,682,false],"thumbnail":["https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1-300x205.jpg",300,205,true],"medium_large":["https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1-768x524.jpg",768,524,true],"large":["https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg",999,682,false],"1536x1536":["https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg",999,682,false],"2048x2048":["https:\/\/thelivesmedia.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/implicate-order-and-quantum-universe-1.jpg",999,682,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Aiden Lee","author_link":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/author\/tuandesugmail-com\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Khoa h\u1ecdc ti\u00ean phong \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u, k\u1ebft n\u1ed1i v\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1edbi minh tri\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5934"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5934\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9420,"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5934\/revisions\/9420"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5934"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/thelivesmedia.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=5934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}